پگاه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١٣
اطلاع رسانی، برگزيده تحولات سياسى ايران و جهان
ارکان فائزه
دومين انتخابات پارلمانى در عراق
پيروزى اياد علاوى: در انتخابات پارلمانى عراق حزب اياد علاوى »العراقية« توانست بيشترين تعداد كرسىهاى
پارلمان را نسبت به ديگر احزاب رقيب بدست آورد. اكنون علاوى براى بدست گرفتن پست نخستوزيرى نيازمند ائتلاف با ديگر احزاب عراقى است.
در دومين انتخابات پارلمانى بعد از حمله آمريكا به عراق و سقوط نظام ديكتاتورى صدام حسين اياد علاوى، نخست وزير اسبق عراق و رئيس حزب العراقيه توانست ٩١ كرسى پارلمان را از آن خود كند. در اين دور از رقابتها احزاب زيادى شركت داشتند اما مهمترين احزاب شركتكننده كه رقابت اصلى ميان آنها بود عبارت بودند از حزب العراقيه (اياد علاوى)، حزب ائتلاف دولت قانون (نورى المالكى)، حزب ائتلاف دولت ملى (عمار حكيم)، حزب كردستان عراق (طالبانى و بارزانى). در اين رقابت كه ١٥٠٠ ناظر بينالمللى به روند شمارش آراء نظارت داشتند، به ترتيب حزب العراقيه ٩١، دولت قانون ٨٩ كرسى، ائتلاف دولت ملى، ٧٠ كرسى و حزب كردستان عراق ٤٣ كرسى را از آن خود كردند. در اين انتخابات كه شاهد تشتت ميان احزاب شيعه بوديم. بيش از ٦ هزار نامزد از جمله ١٨١٣ نامزد زن براى كسب ٣٢٥ كرسى پارلمان رقابت كردند. در اين رقابت سرنوشتساز آيت الله سيستانى با ارسال نامهاى به نمايندگان خود در تمامى استانهاى عراق اعلام كرد كه از هيچ گروه سياسى در انتخابات حمايت نمىكند. نتيجه اين انتخابات به تأييد سازمان ملل متحد و آمريكا رسيده است، اما نورى المالكى، نخستوزير معتقد است كه در انتخابات تقلب صورت گرفته است، به همين دليل به ديوان عالى عراق رفته و خواهان تعريف براى بزرگترين بلوك سياسى در مجلس اين كشور شد. تشكل برنده يا تشكلى كه در پارلمان بيشترين كرسى را به دست آورد كداميك بزرگترين بلوك سياسى است كه بتواند نخستوزير را معرفى كند. در اين امر ميان سياستمداران عراقى اختلاف است.
اياد علاوى معتقد است كه بزرگترين بلوك سياسى در پارلمان به معناى ائتلافى است كه در جريان انتخابات بيشترين كرسى را از آن خود كند اما ديوان عالى ادعا مىكند كه اين بلوك سياسى مىتواند پس از انتخابات و از ادغام چندين حزب مهم شكل بگيرد. اين امر باعث شد كه علاوى به بنبست برسد و شانس پيروزى المالكى بيشتر شود.
نخستين انتخابات پارلمانى در عراق بعد از سرنگونى رژيم صدام در اوايل سال ٢٠٠٥ ميلادى برگزار گرديد. در اين انتخابات اهل تسنن انتخابات را تحريم كردند. اين امر منجر به بروز ناآرامىها در عراق گرديد. اما در انتخاباتهاى بعدى گروههاى سنى به دليل ترس از ناآرامىها به نفع گروه و قوميت خود راى دادند كه نوعى موفقيت براى دولت عراق محسوب مىشود. در انتخاب اخير هم با وجود تهديد القاعده سنىها به پاى صندوقهاى راى رفتند و مشاركت فعالى داشتند.
در كشور عراق از سال ٢٠٠٥ تا به اكنون سه نفر به نخست وزيرى رسيدهاند: اياد علاوى، ابراهيم جعفرى و نورى المالكى. به نظر مىرسد كه المالكى نسبت به دو نخستوزير قبلى بسيار موفقتر بوده است.
به اين دليل كه وى توانست با درايت خود و خشونتها در عراق را در تمامى سطوح كاهش دهد و يك امنيت نسبى را در اين كشور برقرار كند. سايت ديپلماسى ايران به نقل از نيو ريپابليك مىنويسد مالكى با ادغام نيروهاى تازه نفس اعزامى از ايالات متحده امريكا، اهل تسنن و رهبرى قدرتمند، كشورش را از جهنمى در حال سقوط به دولت قدرتمند تبديل كرد. در همين رابطه زلماى خليلزاد، نماينده ويژه امريكا در عراق در كريستين ساينس مانيتور مىنويسد: مالكى به جاى نگاه داشتن اكثريت شيعه، ائتلاف حكومت قانون را تشكيل داد. تدبيرى سياسى براى جلب حمايت اكثريت عراقىها در انتخابات. البته خليلزاد معتقد است كه نخستوزير عراق تنها نبود. طارق الهاشمى، معاون اهل تسنن او كه رهبرى گروههاى سياسى را بر عهده داشت، حزب اسلامى عراق را ترك كرد و به ائتلاف علاوى پيوست (به نقل از خبر آن لاين). به اين ترتيب بود كه با وجود يك امنيت نسبى بوجود آمده احزاب عراق در فضاى سياسى آزاد توانستند با يكديگر رقابت كنند و انتخابات انجام گيرد.
اما مسئلهاى كه باعث تنش بسيارى در هفتههاى قبل از انتخابات شد، رد صلاحيت بيش از ٥٠٠ نامزد انتخاباتى از جمله دو قانونگذار برجسته اهل تسنن به دليل مناسباتشان با حزب بعث بود. گرچه تمامى رد صلاحيتشدگان از تمامى مذاهب و اقوام بودند اما اكثريت آنان از شخصيتهاى سياسى سنى مذهب بودند كه اين امر روند انتخابات را تحت تأثير قرار داد. شكايات اين افراد باعث شد كه كميسيون عالى مستقل انتخابات عراق كه ارگانى مستقل است از دادگاه فدرال اين كشور بخواهد كه تصميم نهايى و تعيينكنندهاى در زمينه اجازه دادن به رد صلاحيتشدگان در زمينه مشاركت در انتخابات را صادر كند. حكم دادگاه تجديدنظر ممنوعيت اين رد صلاحيتشدگان را رفع كرد. كميسيون عدالت و مسئوليتپذيرى، صلاحيت اين نامزدها را به دليل ارتباط با رژيم بعث پيشين رد كرده بود. كميسيون تجديدنظر تحقيقات بيشتر پيرامون دليل رد صلاحيت اين ٥٠٠ نامزد را به پس از پايان انتخابات موكول كرد كه با اعتراض دولت المالكى روبرو گشت و تنها تعدادى از آنان توانستند در انتخابات شركت كنند. به نظر برخى از تحليلگران سياسى پاكسازى بعثىها يك انتقام سياسى بود كه مالكى مىخواسته رقباى سياسى خود را حذف كند. مسئله برقرارى امنيت، نظارت بر انتخابات و احتمال نفوذ بعثىها در اين انتخابات از ديگر مشكلات سياستمداران عراقى در چند روزهاى مانده به انتخابات بود.
در انتخابات پارلمانى عراق سه نخستوزير با يكديگر رقابت داشتند. اياد علاوى، ابراهيم جعفرى و نورى المالكى، علاوى كه در اين انتخابات بيشترين تعداد كرسىهاى پارلمانى را به دست آورده اولين نخستوزير عراق بعد از دولت پل برمر (حاكم امريكايى عراق) و رهبر جنبش وفاق ملى(١٩٩٠) است. وى پس از سرنگونى صدام در سال ٢٠٠٣ از سوى نيروهاى امريكايى به عنوان يكى از اعضاى ٢٥ گانه در »مجلس الحكم« شوراى حكومت انتقالى عراق انتخاب شد و در تاريخ ٢٨ ژوئن ٢٠٠٤ به سمت نخستوزيرى برگزيده شد. علاوى تا هنگام پيروزى ائتلاف يكپارچه در انتخابات پارلمانى و معرفى ابراهيم جعفرى به عنوان نخستوزير در اين سمت باقى ماند. وى بعد از بركنارى از نخستوزيرى در انتخابات سراسرى سال ٢٠٠٥ و ٢٠٠٩ شركت كرد اما نتوانست بيشترين آراء را كسب كند. وى هماكنون يكى از نمايندگان پارلمانى و رئيس حزب العراقيه كه متشكل از شيعيان سكولار و اقليت سنى مذهب مىباشند، است.
اكنون علاوى براى اينكه بتواند نخستوزير عراق شود نيازمند به ١٦٣ كرسى پارلمانى يعنى نصف بعلاوه يك كرسى مىباشد، پس بايد با ديگر احزاب ائتلاف نمايد. وى بعد از پيروزىاش در يك كنفرانس خبرى اعلام كرد كه هيچ خط قرمزى را براى همبستگى با گروههاى سياسى ندارد. اما به نظر مىرسد چالش اصلى وى متقاعد كردن احزاب شيعه و كردها براى ائتلاف با او است. اينكه تا چه اندازه موفق شود مشخص نيست. به اين دليل كه سكولار بودن و مناسباتش با بعثىها ائتلاف او را با احزاب شيعه سختتر مىكند. اما در آخرين خبرهاى رسيده عمار حكيم رئيس مجلس اعلاى اسلامى عراق و حزب ائتلاف ملى اعلام كرده است كه ما در دولتى كه ائتلاف العراقيه در آن نباشد مشاركت نخواهيم كرد. وى اظهار داشته كه اين ائتلاف در مناطق غربى و بغداد آراى بسيارى را كسب كرده است و درست نيست اين مردم را ناديده بگيريم. زيرا ناديده گرفتن العراقيه به اين معناست كه خواست مردم را ناديده گرفتهايم. اين اظهارات حكيم را مىتوان در راستاى مشاركت علاوى در دولت آينده عراق و اينكه وى نماينده طيف بيشترى از عراقىها است، دانست. اين در حالى است كه به نظر مىرسد شانس نورى المالكى در ائتلاف با شيعيان و كردها بيشتر از اياد علاوى غربگرا مىباشد. اما اگر المالكى بتواند فراكسيون متحدى را تشكيل دهد، چند وزارتخانه معمولى و حاشيهاى به علاوى سپرده خواهد شد نه پست نخستوزيرى. چون اختلافات ميان كردها و شيعيان با اياد علاوى غيرمذهبى، زياد است. البته اگرچه علاوى به دليل اينكه بيشترين آراء را در انتخابات بدست آورده مىتواند يك فراكسيون قوى در پارلمان تشكيل دهد و در روند قانونگذارى در پارلمان تأثيرگذار باشد. با اين وجود نتيجه انتخابات عراق مىتواند براى همكارى و مشاركت گروههاى قومى و مذهبى و امنيت در اين كشور مهم باشد.
ميانجيگرى امريكا جهت ادامه مذاكرات صلح
مذاكرات غيرمستقيم: تلاش تازه واشنگتن به منظور حل و فصل اختلافات فلسطين و اسرائيل با سفر معاون رئيس جمهور امريكا به اسرائيل آغاز شد. اين در حالى است كه از زمان حمله اسرائيل به نوار غزه تمام تلاشها جهت از سرگيرى مذاكرات صلح به شكست انجاميده است.
در راستاى تلاشهاى ديپلماتيك امريكا به منظور برقرارى صلح در منطقه جو بايدن، معاون رئيس جمهور امريكا، به منطقه سفر كرد. بايدن بلندپايهترين مقام دولت اوبامإ؛ففعة است كه براى اولين بار به اسرائيل سفر مىكند. اين سفر با سفر جرج ميچل نماينده ويژه رئيس جمهور امريكا در خاورميانه همزمان شد. فرستاده ويژه امريكا در چارچوب سفر دورهاى خود به خاورميانه با هدف اجراى مذاكرات غيرمستقيم با مقامهاى اسرائيل پيش از اعلام رسمى از سرگيرى مذاكرات ميان طرفهاى فلسطينى و اسرائيلى وارد تل آويل شد. همزمانى سفر بايدن و ميچل نشان از اهميت برقرارى مذاكرات غيرمستقيم صلح براى رئيس جمهور امريكا مىباشد.
باراك اوباما كه در جريان رقابتهاى انتخاباتى خود وعده صلح خاورميانه را داده بود بعد از به قدرت رسيدنش تلاشهايى را جهت صلح در منطقه و تشكيل دو دولت مستقل فلسطين و اسرائيل آغاز كرد. اما هربار اين تلاشها با لجاجت نتانياهو، نخست وزير اسرائيل در ادامه شهركسازى و حمله نظامى به مردم غزه روبرو شد. البته گرچه ساخت و سازها در اسرائيل كمتر شد ولى همچنان ادامه دارد. در همين رابطه نتانياهو در ديدار اخير خود با باراك اوباما در واشنگتن اعلام كرد كه سياست اسرائيل در قبال بيت المقدس تغييرناپذير مىباشد. يعنى همان سياست گذشته نتانياهو.
نخست وزير رژيم صهيونيستى در يكى از سخنرانىهاى خود در سال گذشته، سرزمينهاى اشغالى ١٩٦٧ را جزئى از اراضى به اصطلاح »اسرائيل« خواند و شهركنشينان را با عنوان »پيشتازان صهيونيست« توصيف كرد.
در هفتههاى اخير واشنگتن تصميم گرفته است كه با ميانجيگرى ميان فلسطين و اسرائيل مذاكرات غيرمستقيمى را ميان اين دو شكل دهد كه در نهايت به انجام مذاكرات مستقيم بيانجامد در همين راستا جو بايدن با هدف حل اختلافات ميان فلسطين و اسرائيل و از طرف ديگر روشن ساختن اين مسأله كه در صورت حمله اسرائيل به ايران، واشنگتن از تلآويل حمايت نخواهد كرد و اوباما تحريمها عليه ايران را مناسبترين راه مىداند وارد اسرائيل شد. اما سفر معاون رئيس جمهور امريكا با ساخت و ساز ١٦٠٠ واحد مسكنى در بيت المقدس شرقى همزمان شد. اين امر باعث ناراحتى امريكاييان گشت. اما وزير كشور اسرائيل كه از حزب افراطى شاس مىباشد به خاطر اين همزمانى معذرت خواهى كرد. اين مقام اسرائيل بعد از گفتگو با راديو اسرائيل گفت: »ما نه قصد و نه طرحى براى آزار دادن مردى در قد و قواره جو بايدن در ديدارش از اسرائيل داشتيم، من براى اين همزمانى متأسفم«.
به اين ترتيب به نظر مىرسد ادامه اين ساخت و ساز در بيت المقدس شرقى نشان مىدهد كه افراطيون يهودى نه تنها خواهان توقف شهركسازى نيستند، بلكه اين اقدامات تلآويل نشان از اخلال در روند مذاكرات صلح و عدم تشكيل دو دولت مستقل فلسطينى - اسرائيلى را مىدهد.
معاون رئيس جمهور امريكا در اين سفر گرچه از سياستهاى دولت اسرائيل انتقاد كرد اما اسرائيل را دوستى مهم و استراتژيك براى امريكا در منطقه مىداند. بايدن در جمع يهوديان در دانشگاه تلآويل اظهار داشت، سياست كنونى تلآويل قابل تحمل نيست ولى امريكا دوستى بهتر از اسرائيل ندارد. وى تصريح كرد كه مذاكرات بايد بدون معطلى و با پيشرفت و نيت صادقانه ادامه پيدا كند و اگر خللى در اين ميان پيدا شود افراطيون اقدام خواهند كرد.
به اين ترتيب سفر بايدن به منطقه در حالى به اتمام رسيد كه دو طرف را تهديد به مذاكره كردن كرد. اين در حالى است كه امريكا هنوز موفق به برگزارى مذاكرات غيرمستقيم ميان فلسطين و اسرائيل نشده است.
سفر كارترين اشتون، وزير امور خارجه دائمى اتحاديه اروپا به نوار غزه، سفر بان كى مون به منطقه و اجلاسيه گروه چهار جانبه صلح موسوم به »كواتر« در مسكو از ديگر تحولاتى است كه در هفتههاى اخير در راستاى برقرارى صلح در منطقه انجام گرفته است. اين سفرها و اجلاسيهها نشان مىدهد كه اين افراد و گروهها عليرغم اينكه جنبش حماس را جزء سازمانهاى تروريستى مىدانند و ادامه شهركسازى را غيرقانونى و مانعى در راه صلح معرفى مىكنند.
در اجلاسيه گروه چهار جانبه صلح كه رياست اين گروه را تونى بلر، نخستوزير سابق بريتانيا به عهده دارد بان كىمون، كاترين اشتون، سرگئى لاو روف و هيلارى كلينتون شركت داشتند اين گروه از اسرائيل خواستند تا شهركسازى را متوقف و از خراب كردن خانههاى مردم فلسطين خوددارى كند به علاوه اين گروه خواستار شروع مذاكرات غيرمستقيم شدند تا زمينه براى مذاكرات مستقيم آماده شود. گروه كواتر اميد دارد تا دو سال آينده اين توافق منجر به تشكيل يك كشور مستقل فلسطين شود.
به اين ترتيب و با توجه به تلاشهاى ديپلماتيك صورت گرفته به نظر نمىرسد تا چندين ماه آينده پروژه صلح به جايى برسد و مذاكرات غيرمستقيم به زودى منجر به مذاكرات مستقيم ميان طرف فلسطينى و طرف اسرائيلى شود.
گرچه فشار بر روى نتانياهو چه از طرف واشنگتن براى از سرگيرى مذاكرات جدى صلح و چه از طرف متحدان تندروى خود در دولت ائتلافى براى ادامه شهركسازى زياد است، اما نخستوزير اسرائيل ممكن است وادار شود يكى از اين دو را انتخاب كند.